Scoulina Samedan
Las lezchas da la scoulina
A scoulina dess minch’iffaunt gnir accepto e sustgnieu in sia persunalited. Üna da las premissas principelas per ragiundscher quists böts es üna buna cooperaziun traunter mussedra, l’iffaunt e’ls genituors. Uschè chatta l’iffaunt ün ambiaint, inua ch’el po giuver, fer scuviertas ed experimenter. El ramassa egnas experienzas, augmainta sias cugnuschentschas ed imprenda giuvand differentas abilteds. Tres experienzas d’imprender fundamentelas vain l’iffaunt preparo per l’entreda in scoula.
Las incumbenzas principelas da la scoulina cumpiglian la promoziun da
• la cumpetenza sociela
• la cumpetenza persunela
• a cumpetenza illa materia
La metoda da lavur a scoulina
A scoulina vain pel solit lavuro cun ün tema. La mussedra nu tscherna ün tema be tenor sieus egens interess, dimpersè do bada a que chi occupa pel mumaint a singuls iffaunts u l’intera gruppa. Tar quists temas tuochan eir festas ed üsaunzas.
Il temp impundieu per ün tema dependa da l’interess da la gruppa d’iffaunts scu eir da l’intensited da las experienzas e dal bsögn d’elavurer quellas. Ils cuntgnieus tematics vegnan intermedios a maun da differentas fuormas d’instruir ed imprender.
Per pudair promouver l’iffaunt confuorm a sieu stedi da svilup as drizzan ils temas da lavur in scoulina zieva ils seguaints champs da furmaziun:
• umaun ed ambiaint
• lingua
• creativited e musica
• activiteds matematicas
• muvimaint e sport
Activited libra
Giuver es la fuorma da viver, cha l’iffaunt drouva per as svilupper bain. Il gö sto i’l center da la lavur a scoulina. La chüra consciainta dal gö es surtuot importanta in nos temp, inua cha’ls iffaunts vivan in ün ambiaint chi’ls sforza vi e pü d’esser passivs. Giuvand elavura l’iffaunt giavüschs, experienzas e chosas ch’el nun inclegia. L’iffaunt chi giouva ans muossa, che chi l’occupa e che ch’el nu riva d’exprimer cun pleds. I’l gö “as muossa l’intern a l’exteriur”(F.Fröbel).
Contact culs genituors
Il contact traunter genituors e la scoulina es fich important, e do sgürezza a l’iffaunt. Per pudair promouver ed incler meglder l’iffaunt es que important, cha la mussedra saja orienteda davart la situaziun da famiglia, davart particulariteds, forzas e deblezzas da l’iffaunt.
Bilinguited
Ils iffaunts s’approsman giuvand, ma in möd planiso, al rumauntsch ed al tudas-ch. Otras prümas linguas vegnan respettedas in que ch’ellas vegnan adüna darcho integredas ill’instrucziun e cha’s renda attent a lur importanza.
Üna mussedra supplementera intensifichescha scu accumpagnedra linguistica il contact cul rumauntsch. Tenor il princip da rotaziun es ella preschainta listess lönch in mincha scoulina e surpiglia üna part dals iffaunts per als promouver intensivmaing in lingua. Ella discuorra be rumauntsch (puter), confuorma al princip “üna persuna – üna lingua”.
Las mussedras reguleras discuorran rumauntsch (puter) e tudas-ch (standard). La part rumauntscha es dal principi davent uschè ota scu pussibel e crescha successivmaing per pussibilter als iffaunts na rumauntschs d’imprender svelt la lingua.
In almain üna activited mneda per eivna (pels pitschens), resp. duos (pels grands) vain promovieu in möd planiso eir la lingua tudas-cha. Quistas sequenzas vegnan mnedas da la mussedra regulera e succedan in tudas-ch da standard. Il tudas-ch svizzer vain promovieu tres chanzuns e versins e vain druvo in situaziuns specielas cun singuls iffaunts.
Zieva duos ans da scoulina dessan ils iffaunts savair druver il puter ed il tudas-ch in möd passiv ed activ. Düraunt quist temp vegnan ils iffaunts eir in contact culs custabs e cullas cifras. L’ultim vessan els da cugnuoscher ils custabs grands (cugnuschentschas passivas) e da survzair il spazi da las cifras 1 fin 10.
Urari
Traunter las 7.50 e las 8.30 paun ils iffaunts river a scoulina cur cha vöglian.
A mezdi vaun els a chesa a las 11.30 u a las 12.00.
A las 12.00 vegnan ils iffaunts accumpagnos suravi la via da las mussedras.
Per cha la mussedra possa trametter a chesa a mincha iffaunt al güst mumaint, stöglian ils genituors indicher, che dis da l’eivna ch’els giavüschan, cha lur iffaunt vegna a chesa a las 11.30 e che dis a las 12.00.
Ad es natürelmaing pü simpel, scha mincha iffaunt vo mincha di a chesa a listess temp. Quista spüerta fains nus per faciliter la coordinaziun cun uraris da fradgliuns e cul temp da lavur da genituors.
L’annunzcha vela per ün quartel (da vacanzas a vacanzas).
Uschè pudess guarder our l’andamaint d’ün aunzmezdi a scoulina
| 07.50 - 08.30 Ils iffaunts rivan a scoulina e cumainzan a giuver. |
| 08.30 - 09.00 gö liber (evt. spüerta limiteda) |
| 09.00 - 09.50 1. activited mneda, pel solit tenor il tema actuel, |
| p.ex. raquint, chaunt/musica, ritmica, activited matematica, gös da rudè, creer, zambrager etc. |
| 10.05 - 10.50 activited libra |
| 10.50 - 11.25 2. activited mneda |
| 11.30 La prüma gruppa vo a chesa. |
| 11.30 - 12.00 activited libra u gös da rudè |
Infurmaziuns pü precisas
Scoula cumünela da Samedan
Puoz 2, 7503 Samedan
Tel. 081 851 10 10
Fax 081 852 10 11
